Γυναικομαστία στην Εφηβεία: Είναι Φυσιολογική; Πότε Χρειάζεται Έλεγχο

Ένας από τους πιο συχνούς —και πιο αμήχανους— λόγους που τα αγόρια στην εφηβεία έρχονται στο ιατρείο είναι η διόγκωση του στήθους. Πολλά αγόρια το κρύβουν για μήνες, αποφεύγουν την παραλία ή τα αποδυτήρια και ανησυχούν ότι «κάτι δεν πάει καλά». Τα καλά νέα: στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων πρόκειται για ένα φυσιολογικό και παροδικό φαινόμενο.

Τι είναι η γυναικομαστία;

Γυναικομαστία είναι η καλοήθης ανάπτυξη αδενικού ιστού του μαστού στα αγόρια. Συνήθως εμφανίζεται ως ένας μικρός, σφιχτός, ελαφρώς ευαίσθητος δίσκος ακριβώς κάτω από τη θηλή, στη μία ή και στις δύο πλευρές.

Διαφέρει από την ψευδογυναικομαστία, όπου η διόγκωση οφείλεται σε λιπώδη ιστό, συνήθως σε αγόρια με αυξημένο βάρος (δείτε και τον οδηγό για την παιδική παχυσαρκία). Η διάκριση γίνεται με την κλινική εξέταση.

Γιατί εμφανίζεται στην εφηβεία;

Κατά την εφηβεία, ο οργανισμός των αγοριών παράγει τεστοστερόνη αλλά και μικρότερες ποσότητες οιστρογόνων. Σε ορισμένες φάσεις, η ισορροπία γέρνει προσωρινά υπέρ των οιστρογόνων, τα οποία διεγείρουν τον ιστό του μαστού. Γι' αυτό η εφηβική γυναικομαστία:

• Είναι πολύ συχνή: εμφανίζεται σε έως και τα μισά αγόρια σε κάποια φάση της εφηβείας.

• Εμφανίζεται στη μέση της εφηβείας: συνήθως γύρω στα 13–14 έτη.

• Υποχωρεί μόνη της: στις περισσότερες περιπτώσεις μέσα σε 6 μήνες έως 2 χρόνια.

Πότε χρειάζεται έλεγχος από παιδοενδοκρινολόγο;

Η τυπική εφηβική γυναικομαστία συνήθως δεν χρειάζεται εξετάσεις. Ζητήστε όμως εκτίμηση εάν:

• Εμφανιστεί πριν από την έναρξη της εφηβείας.

• Η διόγκωση είναι μεγάλη (μεγαλύτερη από 4–5 cm) ή αυξάνεται γρήγορα.

• Η μάζα είναι σκληρή, ακίνητη, δεν βρίσκεται κάτω από τη θηλή, ή υπάρχει έκκριση από τη θηλή ή αλλαγές στο δέρμα.

• Οι όρχεις είναι μικροί για το στάδιο της εφηβείας ή ψηλαφάται μάζα σε έναν όρχι.

• Υπάρχουν άλλα σημεία, όπως καθυστερημένη εφηβεία, απώλεια βάρους ή συμπτώματα από τον θυρεοειδή.

• Επιμένει περισσότερο από 2 χρόνια ή μετά την ολοκλήρωση της εφηβείας.

• Επηρεάζει σημαντικά την ψυχολογία και την καθημερινότητα του παιδιού.

Άλλα αίτια που πρέπει να αποκλειστούν

• Φάρμακα και ουσίες: αναβολικά στεροειδή και ορισμένα συμπληρώματα γυμναστηρίου, κάνναβη, καθώς και ορισμένα φάρμακα. Αναφέρετε πάντα στον γιατρό ό,τι λαμβάνει ο έφηβος.

• Αιθέρια έλαια: έχουν περιγραφεί περιπτώσεις γυναικομαστίας από τακτική χρήση προϊόντων με έλαιο λεβάντας ή τεϊόδεντρου.

• Ενδοκρινικά αίτια: υπερθυρεοειδισμός, σύνδρομο Klinefelter, διαταραχές της προλακτίνης.

• Σπάνια αίτια: όγκοι των όρχεων ή των επινεφριδίων που παράγουν ορμόνες, καθώς και χρόνια νοσήματα του ήπατος ή των νεφρών.

Πώς αντιμετωπίζεται;

• Ενημέρωση και παρακολούθηση: στις περισσότερες περιπτώσεις αρκεί η εξήγηση ότι πρόκειται για φυσιολογικό, παροδικό φαινόμενο και η επανεκτίμηση σε 3–6 μήνες.

• Αντιμετώπιση της αιτίας: διακοπή ουσίας ή φαρμάκου που ενοχοποιείται, ρύθμιση του βάρους ή θεραπεία υποκείμενου νοσήματος.

• Φαρμακευτική αγωγή: σε επιλεγμένες περιπτώσεις με επώδυνη ή πρόσφατη διόγκωση μπορεί να εξεταστεί φαρμακευτική θεραπεία. Η χρήση αυτή είναι εκτός εγκεκριμένων ενδείξεων και αποφασίζεται εξατομικευμένα από τον παιδοενδοκρινολόγο.

• Χειρουργική αντιμετώπιση: εξετάζεται όταν η γυναικομαστία επιμένει μετά την ολοκλήρωση της εφηβείας και επηρεάζει την ποιότητα ζωής, σε συνεργασία με πλαστικό χειρουργό.

Η ψυχολογική πλευρά

Πολλά αγόρια ντρέπονται να το αναφέρουν. Μιλήστε ανοιχτά και ήρεμα, χωρίς σχόλια για την εμφάνιση, και εξηγήστε ότι πρόκειται για κάτι συχνό που συνήθως περνάει μόνο του. Αν το παιδί αποφεύγει δραστηριότητες ή είναι εμφανώς ανάστατο, μια επίσκεψη στον ιατρό συχνά φέρνει μεγάλη ανακούφιση.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Μπορεί η γυναικομαστία να είναι καρκίνος;

Ο καρκίνος του μαστού στα αγόρια είναι εξαιρετικά σπάνιος. Η τυπική εφηβική γυναικομαστία —ένας ελαστικός δίσκος ακριβώς κάτω από τη θηλή— είναι καλοήθης. Μια σκληρή, ακίνητη μάζα έξω από την περιοχή της θηλής χρειάζεται πάντα ιατρική εκτίμηση.

2. Βοηθάει η γυμναστική;

Η άσκηση βελτιώνει την ψευδογυναικομαστία (λίπος) και τη γενική φυσική κατάσταση, αλλά δεν εξαφανίζει τον αδενικό ιστό. Αποφύγετε συμπληρώματα «για μυϊκή μάζα» χωρίς ιατρική συμβουλή, καθώς ορισμένα μπορεί να επιδεινώσουν το πρόβλημα.

3. Χρειάζονται εξετάσεις αίματος;

Όχι πάντα. Στην τυπική εφηβική γυναικομαστία με φυσιολογική κλινική εξέταση, συνήθως αρκεί η παρακολούθηση. Εξετάσεις χρειάζονται όταν υπάρχουν τα σημάδια που αναφέρθηκαν παραπάνω.

Διαβάστε επίσης: Καθυστερημένη εφηβεία · Παιδική παχυσαρκία: οδηγός για γονείς · Παιδοενδοκρινολόγος: τι κάνει και πότε να τον επισκεφθείτε

Για εκτίμηση και παρακολούθηση μπορείτε να κλείσετε ραντεβού στο ιατρείο μας στην Κηφισιά ή στην Καλαμάτα.

Το άρθρο γράφτηκε από Ειδικό Παιδοενδοκρινολόγο. Το περιεχόμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική γνωμάτευση.